Çaşır (Ferula orientalis L.) Bitkisi ve Yöresel Mutfaklarda Kullanımı

Yazarlar

  • Elif Esma Karaman Artvin Çoruh Üniversitesi
  • Aybuke Ceyhun Sezgin Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.6783689

Özet

Bitkiler, insan hayatının başlangıcından itibaren çeşitli amaçlarla yaşamın farklı alanlarında sıklıkla kullanılmışlardır. Avcı ve toplayıcı toplum gelenekleri göz önünde bulundurulduğunda özellikle toplayıcılık sürecinde insanoğlu birçok ihtiyacı için bitkilerden fayda sağlamıştır. Sağladıkları faydanın başında beslenme, ısınma, korunma ve tedavi olma ihtiyacının giderilmesi gelmektedir. Türkiye, farklı iklimsel özellikleri bünyesinde bulundurması ve verimli toprakları sayesinde birçok tıbbi ve aromatik bitkiler, baharat ve ot çeşidine sahiptir. Farklı bölgelere ait çeşitli ot içeriklerinin varlığı yöre mutfaklarının zenginliğine de katkı sağlamaktadır. Yörelerde kendiliğinden yetişebilen tıbbi aromatik bitkilerden biri de Ferula orientalis Linnaeus (1753) botanik adı ile adlandırılan ve maydanozgiller familyasına ait olan çaşır bitkisidir. Çaşır bitkisi farklı türleriyle ülkemizde Bodrum’dan Kars’a kadar farklı coğrafi alanlarda yetişebilmektedir. Bitkinin gen merkezi Orta Asya’dır. Anadolu’da ise 8’i endemik tür olmak üzere toplamda 17 türü bulunmaktadır. Bu çalışma ile Türkiye’nin bazı coğrafik alanlarında kendiliğinden yetişen Ferula ailesine ait çaşır (Ferula orientalis L.) bitkisinin genel özellikleri ve yöresel mutfaklardaki kullanım şekilleri incelenmiştir. Çaşır bitkisi içerdiği besin bileşenleri sayesinde dolaşım sistemi bozuklukları, kas ve sinirlerin güçlenmesi, diyabet hastalığı, nörolojik hastalıklar, astım, tüberküloz, öksürük, kolesterol düşürücü, hemoglobin düzeyinde normalleşme, vücudun ağır metal, toksin ve tuzlardan temizlenmesinde ve hemoroit gibi rahatsızlıklarda tedavi edici özelliklere sahiptir. Yemeklerde haşlandıktan ve salamura edildikten sonra ana malzeme olarak kullanılan çaşır bitkisi özellikle Erzurum yöresel mutfağında farklı yemek çeşitlerinde tüketilmektedir. Yapılan çalışma ile çaşır gibi endemik ot türlerinin sadece yetiştikleri yörelerde değil hem ülke içerisinde hem de dünya üzerinde bilinirliğinin artması gerektiği vurgulanmaya çalışılmıştır.

İndirmeler

İndirme verileri henüz mevcut değil.

Yazar Biyografisi

Aybuke Ceyhun Sezgin, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi

Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü'nden 2001 yılında mezun oldu. Yüksek Lisans eğitimini 2001-2003 yılları arasında Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Gıda Mühendisliği Bölümü'nde tamamladıktan sonra 2003-2009 yılları arasında Doktora Eğitimini Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Gıda Mühendisliği Bölümü'nde tamamlamıştır. 2005-2012 yılları arasında Ekonomi Bakanlığı Doğu Anadolu İhracatçılar Birliği'nde uzman olarak görev yapmıştır. 2012-2017 yılları arasında Gazi Üniversitesi, 2018 yılı itibariyle Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü'nde Doç. Dr. olarak görevine devam etmektedir. Gastronomi ve Turizm alanlarında ulusal ve uluslararası birçok dergide yayınlanmış makalesi ile kitaplarda bölüm yazarlığı bulunmaktadır. Ayrıca bildiri ve seminerlerde sunumları ile ulusal ve uluslararası makalelerin değerlendirilmesinde hakemlik görevleri bulunmaktadır.

İndir

Yayınlanmış

2022-06-30

Nasıl Atıf Yapılır

Karaman, E. E., & Ceyhun Sezgin, A. (2022). Çaşır (Ferula orientalis L.) Bitkisi ve Yöresel Mutfaklarda Kullanımı. Journal of Interdisciplinary Food Studies, 2(1), 51–61. https://doi.org/10.5281/zenodo.6783689